آنچه باید در مورد نان های سنتی ایران دانست.

به عنوان یک ایرانی، شناختن نان های سنتی سراسر کشور به گونه ای الزامی است. در این پست و به همراه کلانه، نماینده نان های سنتی، آنچه را که باید، می اموزیم.

نان عضو جدانشدنی سفره‌های ایرانی است و تنوع زیادی دارد. ماده اصلی در تهیه تمام نان‌ها آرد گندم است، البته برخی از نان‌ها را با آرد جو یا برنج نیز تهیه می‌کند. اضافه کردن برخی مواد اولیه مانند شکر، خرما و … موجب تهیه نان‌هایی با طعم شیرین و متفاوت می‌شود.

نان یکی از مهم‌ترین بخش‌های فرهنگ غذایی ایران است، بنابراین نانوایی‌ها یکی از اصلی‌ترین و ضروری‌ترین اصناف در شهرهای مختلف محسوب می‌شوند. در هر محله‌ای از شهرها و روستاهای ایران، نانوایی‌های زیادی دیده می‌شود که انواع نان ایرانی خوشمزه و لذیذ را برای مردم طبخ می‌‌کنند. امروزه برای تهیه و طبخ انواع نان ایرانی و اصیل، از روش‌های خانگی و صنعتی استفاده می‌شود. طرز تهیه انواع نان به صورت زیر است: برای طبخ نان، ابتدا خمیر نان را آماده می‌‌کنند. سپس خمیر را به شکل گرد در می‌‌آورند که نام دیگر آن چانه کردن است. چانه‌‌های نان باید به یک اندازه باشند. در مرحله بعد چانه‌ آماده شده را با وردنه صاف کرده و روی خمیر کنجد یا سیاه دانه می‌‌ریزند. سپس خمیر را روی بالشتک مخصوص نانوایی یا صفحه‌ چوبی پهن می‌کنند. با توجه به نوع تنور، خمیر را به دیواره‌ آن می‌‌چسبانند یا روی صفحه‌ گردان، پهن می‌‌کنند. در مرحله آخر، نان‌‌های آماده شده را از روی تنور برداشته و روی میز می‌‌اندازند.

انواع نان ایرانی توجه داشته باشید که برای جلوگیری از هدررفت نان باید آن را در پارچه نگهداری کرد و برای حفظ تازگی نان‌ها برای طولانی مدت آن‌ها را در فریزر گذاشت. اسم نان های سنتی ایران در ادامه معرفی شده است. نان سنگک نان لواش نان تافتون نان بربری نان فطیر نان شیرمال نان کماج نان کلانه نان کرتون نان توموشی نان لنگرود نان بیشمه بیشمه نان لاکو نان کوکه نان قاق نان اهری نان خرفه نان جو نان تیری بختیاری نان خشک نان کاکولی شهرکرد در میان این تنوع جذاب و عطر نان‌های تازه، برای کسانی که دغدغه تناسب اندام یا کنترل دیابت دارند، انتخاب نهایی نباید فقط بر اساس طعم باشد. احتمالا در مواجهه با این لیست، مهم‌ترین سوالی که ذهنتان را درگیر می‌کند این است که کدام نان قند کمتری دارد و سالم‌تر است؟ پاسخ کوتاه در میزان سبوس نهفته است؛ نان‌های تیره‌تر مثل سنگک سنتی، به دلیل داشتن فیبر بالا، قند را بسیار آهسته‌تر در خون آزاد می‌کنند و گزینه‌ی امن‌تری نسبت به نان‌های سفید و نازک محسوب می‌شوند.

یکی از پرطرفدارترین انواع نان ایرانی، نان سنگک است که دارای ضخامت 8 میلی متر بوده و خمیر آن ور آمده است. این نان به نان خمیری نیز معروف بوده و علاوه بر لذیذ و خوشمزه بودن، نسبت به نان‌های دیگر، کیفیت بسیار بالایی دارد. طرز تهیه نان سنگک در تمام شهرهای ایران رواج دارد. پخت نان سنگک قبل از ورود اسلام در ایران رواج داشته است. طبق یک حکایت کهن، در دوره ساسانی یک پزشک، نان سنگک را برای سلطانی که به بیماری سختی دچار بود، تجویز می‌کند تا نانی را استفاده کند که روی سنگ‌های ریز داغ پخته شده است.

در میان نان‌های محبوب ایرانی، نان بربری جایگاه ویژه‌ای دارد. این نان به اشکال مختلفی مانند گرد، بیضی و… با انواع آرد ستاره، عادی و حتی سبوس‌دار تهیه می‌شود. ویژگی اصلی نان بربری شکل و ضخامت آن است. این نان در میان نان‌های سنتی به عنوان یکی از ضخیم‌ترین‌ها شناخته می‌شود، ضخامتی که گاهاً به 3.5 سانتی‌متر هم می‌رسد. این ضخامت از نتیجه پف کردن در تنور ناشی می‌شود. برای این اتفاق، به نان بربری مخمر و خمیر ترش، و در برخی از نانواها، جوش شیرین اضافه می‌شود و سپس در حرارت ملایم پخته می‌شود. مخمر در حرارت ملایم بیشتر فعالیت می‌کند و این ویژگی باعث بلند شدن نان می‌شود. زمان پخت هر نان بربری حدود 10-15 دقیقه است. بربری به ویژه در میان افراد ترک طرفداران زیادی دارد.

نان خرفه، یکی از انواع نان ایرانی بوده که مخصوص استان گیلان است. نان خرفه دارای بوی خوش و عطر بی‌نظیری است، زیرا برای تهیه آن از کدو حلوایی و تخم شنبلیله استفاده می‌کنند. نان خرفه با استفاده از موادی نظیر تخم شنبلیله، شکر، نمک، کدو حلوایی، آرد برنج و آرد گندم تهیه می‌گردد.

نان توموشی، نان مخصوص جنوب بوده که یکی از بهترین نان‌های سنتی ایران محسوب شده و طرفداران زیادی دارد. برای تهیه این نان خوشمزه از آرد گندم مرغوب و تخم مرغ استفاده می‌‌شود. در پخت این نان دو نوع سس جنوبی به نام مهیاوه و سوراغ مورد استفاده قرار می‌گیرند. برای درست کردن این دو سس، ماهی‌های مخصوصی به کار می‌روند.

یکی دیگر از انواع نان ایرانی و معروف در استان آذربایجان شرقی نان اهری است که عطر و طعم فوق‌العاده‌ای دارد. نان اهری قدمت طولانی در میان نان‌های محلی ایران دارد. همچنین این نان خوشمزه از آرد، روغن، شکر، ماست پرچرب، تخم مرغ، زنجبیل، وانیل، بیکینگ پودر و سرکه سفید تهیه می‌شود. روی نان اهری را با موادی نظیر شیره انگور، تخم مرغ، روغن و زعفران می‌پوشانند.

نان کاکولی، نان محلی استان چهارمحال و بختیاری بوده که از موادی نظیر شیر، آرد گندم، کنجد، سیاه دانه، گردو، زیره، بادام و کشمش درست می‌شود. در هنگام پخت این نان خوشمزه و بی نظیر، روی آن را با استفاده از زرده تخم مرغ، گلرنگ، و زعفران پوشانده و در تنور می‌پزند. کاکولی یکی از سوغاتی‌های معروف استان چهارمحال و بختیاری محسوب شده و در مناسبت‌‌های مختلف سرو می‌شود. شکل ظاهری نان کاکولی مانند نان جو بوده اما مزه شیرینی دارد و به آن موادی مانند گردو، بادام، شیر و گلرنگ اضافه می‌‌کنند. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این نان شگفت‌انگیز و خوش طعم، ماندگاری بالای آن است و برای مدت طولانی در یخچال قابل نگهداری خواهد بود.

یکی از انواع سالم‌ترین نان ایرانی نان شیرمال بوده که به صورت گرد و با قطر 2 سانتی‌متر تهیه می‌شود و آن را با قالب‌های گوناگون می‌پزند. نان شیرمال لذیذ و خوش طعم شباهت زیادی به کیک دارد. همچنین این نان از پرطرفدارترین نان‌ها محسوب شده و برای وعده غذایی صبحانه یا عصرانه سرو می‌شود. طرز تهیه نان شیرمال در منزل نیز امکان‌پذیر است و شما می‌توانید آن را تهیه کنید. این نان خوشمزه از ترکیب موادی مانند شیر، روغن، زرده تخم مرغ و شکر درست می‌شود.

نان کلانه یکی دیگر از انواع نان ایرانی بوده که در کردستان به صورت خانگی طبخ می‌شود. برای تهیه خمیر نان کلانه از آرد گندم و دو نوع گیاه کوهی به نام پیچک و کینوال استفاده می‌کنند. نان کلانه به عنوان میان وعده یا پیش غذا سرو می‌شود و دارای ویتامین‌ها و مواد مغذی فراوان است.