کمالگرایی،ایده آل گرایی و پیشرفت گرایی

درود! امروز با پست خودشناسی اومدیم که مشکل خیلی از ما نوجووناست! شما استانداردهای بالایی دارید. اما چرا گاهی این استانداردها به شما انرژی میدن؟ و گاهی شما رو فلج می‌کنن؟ و چرا گاهی احساس می‌کنید اون قدر آرمانی فکر می‌کنید که از واقعیت دور افتادید؟شما تنبل یا گیج نیستید؛ شما فقط باید این سه ریشه روانشناختی متفاوت رو از هم تفکیک کنید⚖️ با ما همراه باشید!

-مقدمه بعضی از افراد فکر می کنند این سه تا باهم فرق دارن و شرایط کاملا متفاوتی دارن.. کمال‌گرایی، باهوش‌ترین مقلد هست. گاهی لباس «پیشرفت‌گرایی» (تلاش سالم) رو می‌پوشه و گاهی لباس «ایده‌آل‌گرایی» (داشتن چشم‌انداز). اما در زیر این لباس، همیشه یه چیزی پنهونه : ترس. بیاید در این پست، این مقلد سمی رو افشا کنیم و تفاوت کمال گرایی و پیشرفت گرایی و ایده‌آل‌گرایی رو درک کنیم.

کمال‌گرایی (Perfectionism): ریشه در «ترس» و «شرم» کمال‌گرایی یه استاندارد بالا نیست؛ یه سلاح است که ما به سمت خودمون گرفتیم. ریشه اون در «ترس از قضاوت» و «شرم» ناشی از کافی نبودنه. در این ذهنیت، ارزش‌گذاری شما به‌طور کامل به نتیجه کارتون گره خورده،بد انجام بدی،بد هستی،خوب انجام بدی،عالی هستی . ذهنیت حاکم، «همه یا هیچ» هست در واقع. یه اشتباه کوچک مساوی با یه شکست کامله. تمرکز شما نه بر روی «خوب انجام دادن»، بلکه بر روی «بی‌نقص به نظر رسیدن» و «مورد انتقاد قرار نگرفتن» هست. بیاید صادق باشیم! این یه تلاش برای رشد نیست، یه تلاش دفاعی برای جلوگیری از احساس شرمندگی و بدرد نخور بودنه.

ایده‌آل‌گرایی (Idealism): ریشه در «چشم‌انداز» و «ارزش‌ها» ایده‌آل‌گرایی، داشتن یه چشم‌انداز فلسفی درباره «آنچه باید باشد» هست. یه ایده‌آل‌گرا به یه دنیای کامل، یه رابطه کامل یا یه سیستم کامل باور داره. تمرکز اون بر یه استاندارد بالای اخلاقی یا مفهومی هست. تفاوت کلیدی اینه که ایده‌آل‌گرایی لزوماً به «عملکرد شخصی» شما گره نخورده. یک ایده‌آل‌گرا ممکنه از دیدن نقص در دنیا ناامید شه، اما لزوماً خودش رو بابت اون سرزنش نمی‌کنه. این ذهنیت میتونه غیرعملی باشه، اما موتور محرک اون «ترس» نیست، بلکه «امید» به یه نسخه بهتر از واقعیت هست.

پیشرفت‌گرایی (Progress-ism): ریشه در «رشد» و «فرآیند» این سالم‌ترین نوع استاندارد بالاست، کسی که فرد پیشرفت گرایی هست،استاندارد بالای اون،سطح خوب که نه،عالی داره،البته به اندازه. این ذهنیت که ارتباط مستقیمی با نظریه «ذهنیت رشد» (Growth Mindset) از دکتر کارل دوک (Carol Dweck)، روانشناس برجسته دانشگاه استنفورد داره، بر «فرآیند» متمرکزه، نه «نتیجه بی‌نقص». فرد پیشرفت‌گرا همیشه دوست داره امروز « حتی یک درصد» از دیروز بهتر باشه. او شکست رو به‌عنوان یه «بازخورد خوب» برای یادگیری می‌پذیره، نه به‌عنوان مدرکی برای بی‌ارزش بودن خودش. موتور محرک این افراد «رشد» هست، نه «ترس»!

بهای اشتباه گرفتن ایده آل گرایی و کمالگرایی چیه؟ 😣هزینه کمال‌گرایی: بسیار واضحه. فلج تحلیلی، اهمال‌کاری مزمن (چون «کامل» انجام دادنش سخته)، اضطراب دائمی، فرسودگی شغلی و ناتوانی در لذت بردن از دستاوردها. شما همیشه در حال دویدن روی یه تردمیل هستید که هرگز متوقف نمیشه.دقیقا مثل آب در هاون کوبیدن! 🗽هزینه ایده‌آل‌گرایی افراطی: این هزینه متفاوته. هزینه‌اش ناامیدی از واقعیت، بدبینی و اقدام عملی نکردن هست. فرد اون قدر درگیر چشم‌انداز بی‌نقص خودش میشه که از برداشتن قدم‌های واقعی و ناقص در دنیای واقعی امتناع می‌کنه و منتظر یه «زمان کامل» میمونه که هرگز نمیرسه.

🔑 کلید تفاوت اصلی واکنش به شکست است -واکنش کمال‌گرا: «من یک بازنده هستم.» «من احمقم.» «آبروم رفت.» (حمله مستقیم به هویت و احساس شرم). -واکنش ایده‌آل‌گرا: «این دنیا/سیستم ناقص است.» «مردم درک ندارن.» «این وضعیت ناامیدکننده ست.» (سرزنش بیرونی یا ناامیدی از شرایط). -واکنش پیشرفت‌گرا: «چه درسی گرفتم؟» «کجای فرآیند اشتباه بود؟» «قدم بعدی چیه؟ چطور می‌تونم این رو بهتر کنم؟» (تمرکز بر یادگیری و اقدام).

چگونه کمال گرایی رو به پیشرفت گرایی (ذهنیت رشد) تبدیل کنیم؟ با سه قدم کلیدی: پذیرش «به اندازه کافی خوب هستم» برای شکستن چرخه اهمال‌کاری ، تمرکز بر «فرآیند» و تلاش مستمر، به‌جای تمرکز وسواسی بر «نتیجه» بی‌نقص ، بازتعریف شکست، از «فاجعه هویتی» به «بازخورد ارزشمند برای یادگیری». این فرآیند همون ارتباط کمال گرایی و ذهنیت رشد هست.