زبان فارسی چگونه ساخته شد؟

می خوام به شما تاریخ زبان فارسی و اینکه چطوری زبان فارسی ساخته شد بگم.

زبان فارسی چیست؟ زبان فارسی یکی از کهن‌ترین زبان‌های زندهٔ جهان است که بیش از ۲۵۰۰ سال سابقهٔ مکتوب دارد. این زبان در طول تاریخ نه‌تنها وسیلهٔ ارتباط مردم، بلکه ابزار انتقال فرهنگ، دانش، فلسفه، دین و ادب بوده است. فارسی به خانوادهٔ بزرگ زبان‌های هندواروپایی تعلق دارد؛ خانواده‌ای که زبان‌هایی مانند انگلیسی، فرانسوی، آلمانی، اسپانیایی و یونانی نیز در آن قرار دارند. زبان فارسی در طول قرن‌ها دچار تغییر و تحول شده، اما هیچ‌گاه از بین نرفته و همواره به حیات خود ادامه داده است. این زبان امروز زبان رسمی ایران و یکی از زبان‌های رسمی افغانستان (دَری) و تاجیکستان (تاجیکی) است.

جایگاه زبان فارسی در خوانواده ی زبان ها. زبان‌های جهان بر اساس خاستگاه تاریخی به خانواده‌های مختلفی تقسیم می‌شوند. یکی از بزرگ‌ترین این خانواده‌ها، خانوادهٔ زبان‌های هندواروپایی است. درون این خانواده، شاخه‌ای به نام زبان‌های ایرانی وجود دارد. زبان‌های ایرانی به دو گروه بزرگ شرقی و غربی تقسیم می‌شوند. زبان فارسی در گروه زبان‌های ایرانیِ غربی قرار دارد. نیاکان این زبان، اقوام آریایی بودند که هزاران سال پیش به فلات ایران مهاجرت کردند و زبان خود را با خود به این سرزمین آوردند.

فارسی باستان (دوره هخامنشی) فارسی باستان کهن‌ترین مرحلهٔ شناخته‌شدهٔ زبان فارسی است. این زبان، زبان رسمی حکومت هخامنشیان بود و حدود قرن ششم تا چهارم پیش از میلاد کاربرد داشت. فارسی باستان بیشتر در کتیبه‌ها، فرمان‌های شاهان و نوشته‌های رسمی استفاده می‌شد و زبان گفت‌وگوی روزمرهٔ مردم نبود. خط مورد استفاده برای نوشتن فارسی باستان، خط میخی فارسی باستان بود که از خطوط بین‌النهرینی الهام گرفته شده بود. نمونه‌های معروف این زبان شامل کتیبهٔ بیستون، نقش رستم و پاسارگاد است. دستور زبان فارسی باستان بسیار پیچیده و دارای صرف فعل و حالت‌های اسمی گوناگون بود.

فارسی میانه (پهلوی) پس از سقوط هخامنشیان، زبان فارسی وارد مرحله‌ای جدید به نام فارسی میانه یا پهلوی شد. این زبان در دورهٔ اشکانیان و ساسانیان رواج داشت. فارسی میانه ادامهٔ طبیعی فارسی باستان بود اما نسبت به آن ساده‌تر شد. بسیاری از حالت‌های دستوری پیچیدهٔ فارسی باستان در این دوره حذف شدند. خط پهلوی برای نوشتن این زبان استفاده می‌شد که به دلیل شباهت زیاد حروف، خواندن آن دشوار بود. فارسی میانه بیشتر در متون دینی زرتشتی، اسناد اداری و نوشته‌های حکومتی کاربرد داشت.

ورود اسلام و دگرگونی زبان با ورود اسلام به ایران در قرن هفتم میلادی، شرایط زبانی ایران تغییر کرد. زبان عربی به عنوان زبان دین، علم و حکومت گسترش یافت. در این دوره، زبان پهلوی به‌تدریج کم‌رنگ شد و فارسی نو شروع به شکل‌گیری کرد. واژه‌های عربی بسیاری وارد زبان فارسی شدند، به‌ویژه در زمینه‌های دینی، علمی و فلسفی. با وجود این تأثیرات، ساختار اصلی و دستور زبان فارسی حفظ شد. این تحول باعث نابودی زبان فارسی نشد، بلکه به تولد مرحله‌ای جدید از آن انجامید.

شکل گیری فارسی نو (دَری) فارسی نو یا فارسی دَری از حدود قرن سوم و چهارم هجری شکل گرفت. این زبان ابتدا در نواحی شرقی ایران بزرگ، به‌ویژه خراسان، رشد کرد. خط عربی برای نوشتن فارسی نو پذیرفته شد و با چند حرف جدید، با فارسی سازگار گردید. فارسی نو به‌تدریج زبان شعر، ادب و نوشتار شد. شاعرانی مانند رودکی از نخستین کسانی بودند که به فارسی نو شعر سرودند. در این دوره، فارسی دوباره جایگاه مهمی در فرهنگ و جامعه پیدا کرد.

نقش فردوسی و شاهنامه یکی از مهم‌ترین عوامل حفظ و تقویت زبان فارسی، شاهنامهٔ فردوسی است. فردوسی بیش از سی سال از عمر خود را صرف سرودن شاهنامه کرد. این اثر عظیم تاریخی و حماسی با کمترین استفاده از واژه‌های عربی نوشته شده است. شاهنامه باعث زنده نگه‌داشتن واژگان، ساختارها و روح زبان فارسی شد. این کتاب نقش مهمی در حفظ هویت ایرانی پس از قرن‌ها سلطهٔ فرهنگی داشت. شاهنامه امروز یکی از بزرگ‌ترین آثار ادبی جهان به شمار می‌رود.

گسترش زبان فارسی در جهان زبان فارسی برای قرن‌ها فقط به ایران محدود نبود. این زبان در سرزمین‌های گسترده‌ای مانند افغانستان، آسیای میانه، هند، قفقاز و آناتولی رواج داشت. در بسیاری از این مناطق، فارسی زبان رسمی دربارها و حکومت‌ها بود. دانشمندان، شاعران و نویسندگان زیادی که ایرانی نبودند، آثار خود را به فارسی می‌نوشتند. فارسی زبان علم، فلسفه، تاریخ و ادب در بخش بزرگی از جهان اسلام بود.

فارسی در دوره معاصر امروزه زبان فارسی دارای سه گونهٔ اصلی است: فارسی ایران، دَری افغانستان و تاجیکی. این گونه‌ها از نظر تلفظ، لهجه و برخی واژگان تفاوت‌هایی دارند. در تاجیکستان، فارسی با خط سیریلیک نوشته می‌شود. با وجود این تفاوت‌ها، دستور زبان و ساختار کلی آن‌ها مشترک است. فارسی همچنان زبانی زنده، پویا و در حال تحول است.

اهمیت و اینده ی زبان فارسی زبان فارسی بخش مهمی از هویت تاریخی و فرهنگی ملت‌های فارسی‌زبان است. این زبان توانایی بالایی در بیان مفاهیم عمیق فلسفی، عرفانی و علمی دارد. فارسی در طول تاریخ نشان داده که قدرت تطبیق با شرایط جدید را دارد. قابلیت بالای واژه‌سازی باعث شده بتواند با دنیای مدرن هماهنگ شود. حفظ و تقویت زبان فارسی به معنای حفظ تاریخ، فرهنگ و هویت یک تمدن کهن است.