the lover

the lover اثر مارگریت دوراس

The Lover اثر مارگریت دوراس رمانی‌ست که بیش از آن‌که روایت یک ماجرا باشد، کاوشی در حافظه، هویت و تجربه‌ی زنانه است. این کتاب از همان ابتدا روشن می‌کند که قرار نیست با داستانی کلاسیک، پرحادثه یا حتی عاشقانه به معنای رایج آن روبه‌رو باشیم. دوراس به‌جای روایت خطی، ما را وارد ذهن راوی می‌کند؛ جایی که گذشته نه منظم است و نه کامل، بلکه تکه‌تکه، مبهم و گاه دردناک است.

این رمان بر پایه‌ی یادآوری شکل گرفته است، نه بازگویی. نویسنده با فاصله‌ای زمانی به زندگی خود نگاه می‌کند و آنچه می‌نویسد، نتیجه‌ی عبور از سال‌ها تجربه، سکوت و بازنگری است. به همین دلیل، «The Lover» بیشتر شبیه اعترافی آرام است تا داستانی با آغاز و پایان مشخص. دوراس تلاش نمی‌کند گذشته را زیبا، اخلاقی یا قابل دفاع نشان دهد؛ او فقط آن را همان‌طور که بوده، ثبت می‌کند.

زبان کتاب بسیار مینیمال، دقیق و کنترل‌شده است. احساسات در این اثر فریاد زده نمی‌شوند، بلکه در فاصله‌ها، مکث‌ها و جملات کوتاه جریان دارند. دوراس استاد گفتنِ چیزهای بزرگ با کلمات کم است. همین سادگی ظاهری باعث می‌شود متن عمق بیشتری پیدا کند و خواننده ناچار شود بین سطرها را بخواند، نه فقط خود سطرها را.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های «The Lover» نگاه زنانه‌ی آن است؛ اما نه نگاهی شعاری یا رمانتیک. این کتاب درباره‌ی زن بودن در موقعیتی خاص است: بدن، قدرت، طبقه‌ی اجتماعی، سکوت و انتخاب‌هایی که گاهی بیشتر از آن‌که آگاهانه باشند، نتیجه‌ی شرایط‌اند. دوراس هیچ‌چیز را توضیح نمی‌دهد یا توجیه نمی‌کند؛ او فقط تجربه را نشان می‌دهد و قضاوت را به خواننده می‌سپارد.

فضای کتاب سنگین، آرام و تا حدی خفه‌کننده است. همه‌چیز با ریتمی کند پیش می‌رود و همین کندی بخشی از معنای اثر است. این رمان را نمی‌شود با عجله خواند؛ چون قرار نیست اتفاقی ناگهانی تو را جلو بکشد. آنچه تو را نگه می‌دارد، حس ناآشنایی آشناست: انگار چیزی را می‌خوانی که قبلاً هم در گوشه‌ای از ذهنت تجربه‌اش کرده‌ای.

«The Lover» کتابی‌ست درباره‌ی عشق، اما نه عشقی نجات‌بخش یا رؤیایی. درباره‌ی رابطه است، اما نه رابطه‌ای که قرار باشد الگویی باشد. درباره‌ی خاطره است، اما نه خاطره‌ای نوستالژیک. این اثر نشان می‌دهد بعضی تجربه‌ها برای خوشبختی نیستند؛ برای تبدیل شدن‌اند. برای این‌که کسی بشوی که سال‌ها بعد بتواند به گذشته نگاه کند و آن را بنویسد.

در نهایت، این کتاب برای خواننده‌ای مناسب است که با سکوت کنار می‌آید، از روایت‌های درونی لذت می‌برد و به‌جای داستان‌گوییِ پررنگ، به فضا، لحن و ذهنیت اهمیت می‌دهد. «The Lover» کتابی نیست که همه دوستش داشته باشند، اما اگر با آن ارتباط بگیری، تا مدت‌ها در ذهنت می‌ماند؛ آرام، بی‌صدا و عمیق.