سگ‌های ولگرد و باورهای‌ غلط

(ویرایش زدم کاور رو تغییر دادم) باور های غلط و رایجی که در مورد سگ های بی‌سرپرست وجود داره..

1- آیا غذارسانی به سگ‌های ولگرد باعث افزایش جمعیت اونا میشه؟ - یکی از از موارد چالش‌برانگیز در مورد سگ‌های بی‌سرپرست همین سواله. بهتره اول با اصطلاح ظرفیت حمل (Carrying Capacity ) آشنا بشیم. این اصطلاح به معنی حداکثر تعداد یه گونه جانوریه که میتونن توی یه ناحیه زندگی کنن، یعنی هر منطقه‌ای یه ظرفیت مشخصی از اون حیوان رو میتونه در خودش جا بده و اگه این تعداد حیوان به هر دلیلی ازبین برن همنوع هاشون از منطقه‌ی دیگه‌ای دوباره زاد و ولد میکنن و میان جاشون رو میگیرن. برخلاف تصور بیشتر مردم، دسترسی به غذا نیست که "ظرفیت حمل" رو کنترل میکنه بلکه ظرفیت حمل ترکیب پیچیده ای از عوامل مختلفه.

ائتلاف بین‌المللی حیوانات همدم(ICAM) در بیانیه‌ ای تاکید میکنه که : کاهش جمعیت سگ ها از طریق غذا ندادن و کم کردن دسترسی اونا به غذا، منتفیه. دلیلش هم اینه که غذا ندادن به حیوان فقط در صورتی میتونه جمعیتش رو کاهش بده که حیوان دچار سوء تغذیه شدید بشه و کلا به غذا دسترسی نداشته باشه؛ درحالی که سگ های ولگرد همیشه به پسماند های غذایی ما در سطل آشغال‌ها دسترسی دارن پس این اتفاق برای اونا ممکن نیست. بنابراین با توجه به یافته های علمی قطعا غذارسانی به سگ ها باعث افزایش جمعیتشون نمیشه.

جالب اینجاست که در همون بیانیه گفته شده تا الان هیچ رفرانس علمی که اثبات کنه با غذارسانی یا محرومیت از غذا میتونیم روی جمعیت کل اثر بذاریم وجود نداره. همچنین گفته شده به جای اینکه مردم رو به غذا ندادن به حیوانات تشویق کنیم باید "غذارسانی مسئولانه" رو آموزش بدیم(یعنی غذارسانی در محل درست و مشخص انجام بشه)

2- در سال های اخیر که مردم بیشتر به سگ‌ها غذارسانی میکنن سگ‌های بیشتری رو هم میبینیم، دلیلش چیه؟ - به طور خلاصه بخوایم بگیم، درواقع جمعیت سگ‌ها افزایش نیافته بلکه سگ‌ها از ناحیه های مختلف به منطقه‌ای که غذارسانی انجام میشه میان و اینجوری به نظر میاد که جمعیت کل بیشتر شده درحالی که اینطور نیست. و درمورد زیاد شدن سگ‌ها در مناطق محروم کشور: درکل زندگی سگ‌ها وابسته به انسانه و با افزایش جمعیت انسان و افزایش شهرها و روستاها طبیعتا مناطق جدیدی هم برای زاد و ولد سگ ها به وجود میاد پس عادیه که در دهه های اخیر جمعیت سگ ها در ایران زیادتر شده باشه.

3- (خیلی‌مهم) بعضی از منتقدان میگن که وقتی به سگ‌ها غذا میدیم در اونا توقع ایجاد میکنیم و اگه بعد از اون بهشون غذا ندیم ممکنه به ما حمله کنن؛ - این هم یکی از تصورات عامیانه و غلطه که منبع علمی نداره و اگه واقعی بود ما شاهد تعداد بی‌شماری از سرپرستای سگ بودیم که به دلیل تاخیر در غذادهی به سگشون مجروح یا کشته شدن. برعکس بر اساس نظر کتاب رفتارشناسی سگ‌سانان، به دلیل اینکه جثه انسان بزرگ تر از سگه، وقتی توله‌ی سگی بین مردم بزرگ می‌شه، در حدود سن ۱۵ هفتگی‌، انسان‌ رو به‌عنوان حکم‌فرما در سلسله مراتب خودش میپذیره و در نتیجه رفتار مطیع پیدا میکنه.

4- آیا حذف فیزیکی سگ‌ها باعث کنترل جمعیتشون میشه؟ - در سال 2019 مقاله‌ای با عنوان "اثربخشی مدیریت جمعیت سگ" که مولفین بسیار معتبری داره منتشر شد. در این مقاله تاکید میشه، حذف فیزیکی سگ‌ها در هیچ جای دنیا در دراز مدت باعث کنترل جمعیت سگ‌های بی‌سرپرست نشده و این روش بی‌اثره. دلیل : وقتی سگ های یک منطقه ازبین برن پدیده‌ای به نام اثر مکشی (Vaccum Effect ) ایجاد میشه یعنی با توجه به خالی شدن "ظرفیت حمل" منطقه، سگ‌ها از مناطق دیگه به منطقه خالی مهاجرت و در ادامه زادوولد میکنن و جمعیت به سرعت جایگزین میشه. کشور هایی هستن که سالهاست قصد دارن با ک*شتار جمعیت رو کنترل کنن در حالی این کارشون در دراز مدت تاثیری نداشته و همچنان جمعیت سگ‌های ولگرد در این کشور ها زیاده.

5- حذف فیزیکی سگ ها به کنترل هاری کمک میکنه؟ - سازمان‌جهانی‌بهداشت در نشست تخصصی کارشناسان مرتبط با هاری به صراحت بیان میکنه: حذف‌فیزیکی نه‌تنها هیچ کمکی به کنترل هاری نمیکنه، بلکه میتونه مانعی در برنامه کنترل و مهار هاری باشه. برای کنترل هاری باید واکسیناسیون توده‌ای سگ‌ها اتفاق بیفته که ک*شتار میتونه این امکان رو از بین ببره و درواقع باعث ازبین رفتن سگ‌های واکسینه و افزایش سگ‌های غیرواکسینه بشه.

همچنین بر اساس یکی از دستورالعمل‌های WAP (حفاظت از حیوانات جهان) که سازمان جهانی بهداشت هم به اقداماتشون ارجاع داده، تاکید شده ک*شتار سگ‌ها کاملاً در جهت کنترل هاری بلا اثر و مخربه و برای کنترل هاری، باید واکسیناسیون و آموزش اتفاق بیفته.

تنها راه مقابله با بیماری سگ های بی‌سرپرست: تنها راهی که سازمان بهداشت جهانی هم برای کنترل هاری توصیه میکنه واکسیناسیون 70 درصدی سگ هاست. هزینه واکسیناسیون سگ‌ها از واکسن انسانی هاری خیلی ارزون تره ولی متاسفانه سالانه میلیاردها تومان برای درمان هاری در انسان هزینه میشه.

بهترین راه "جمع‌آوری، واکسیناسیون، عقیم‌سازی و رهاسازی در محل قبل" هست که خیلی از کشور ها با اجرای منظم و دقیق همین راهکار نه‌تنها جمعیت سگ‌ها رو کنترل کردن بلکه بیماری هاری رو هم به صفر رسوندن

6-(مهم) آیا هزینه واکسیناسیون و عقیم‌سازی در مقایسه با روش های دیگه، بالاتره و موجه نیست؟ - در منابع علمی به "مقرون‌به‌صرفه‌بودن" این روش تاکید شده، چون در عقیم سازی و رهاسازی برخلاف حذف فیزیکی، درصد خیلی کمتری از جمعیت سگ‌ها مورد مداخله قرار میگیره و همچنین پایداری نسبتا بالایی داره درحالی که در حذف‌فیزیکی، ممکنه سالانه به تعداد زیاد جمع‌آوری انجام بشه ولی بازم در آخر سال تغییر چندانی در جمعیت سگ‌ها دیده نشه. همچنین با روش واکسیناسیون در ادامه هزینه های گزش و هاری به طور قابل توجهی کاهش پیدا میکنه.