حالتی از ماده به نام پلاسما چیست؟ و در کجاها یافت میشود؟
میدانید که ماده میتواند در سه حالت جامد، مایع یا گاز وجود داشته باشد. واقعیت این است که میتوان حالت دیگری را نیز برای ماده قائل شد_____ پلاسما!
ما در سیارهای زندگی میکنیم که در لایهای از گاز قرار گرفته است. این گاز، ترکیبی از اکسیژن و نیتروژن محسوب میشود. اگر از سطح زمین فاصله بگیریم، شرایط جوی بسیار متفاوت خواهد بود. در فاصلهای حدود ۸۰ کیلومتر بالاتر از جو زمین، ترکیب اصلی اتمسفر به صورت مخلوطی از بارهای مثبت و منفی است. در حقیقت در این فاصله از زمین ساختار جو، به صورت یونیزه در آمده.
ساختار یونیزه به ترکیبی اشاره دارد که در آن، ذرات باردارِ مثبت، منفی و خنثی به صورت مخلوط کنار هم قرار گرفته باشند. به این حالت از ماده، «پلاسما» (Plasma) گفته میشود. معمولا پلاسما را به عنوان حالت چهارم ماده میشناسند.
بسیاری از ستارهشناسان معتقدند پس از انفجار بزرگ یا بیگ بنگ، در ابتدا این حالت از ماده تشکیل شده است.
عمدتا پلاسما به صورت طبیعی ایجاد میشود. البته در آزمایشگاه نیز این حالت از ماده را میتوان ایجاد میکنند. معمولا از پلاسمای مصنوعی در فرآیندهای تولید سطح و لایه نشانی استفاده میکنند. در حالت کلی سه نوع پلاسمای زمینی، ستارهای و مصنوعی وجود دارد. در ادامه نمونههایی برای هریک از این پلاسماها ذکر شده است.
پلاسمای مصنوعی:::: /نمایشگرهای پلاسما /لامپ فلوئورسنت /پلاسمای استفاده شده در لایه نشانی /لیزر پلاسما
پلاسمای زمینی:::: /رعد و برق /شفق قطبی /لایه یونوسفر /شعلههای بسیار داغ
پلاسمای ستارهای:::: /ستارهها /طوفانهای خورشیدی /سحابی بین ستارهای /فضای بین سیارهها، ستارهها و کهکشانها