تفکر خلاق، توانایی تفکر متفاوت برای دیدن مسئله یا مشاهده آن از زاویه و دیدگاهی جدید است. این توانایی ، این امکان را میدهد که راهحل جدیدی پیدا کنید یا حتی بفهمید که مشکل لزوما نیازی به راهحل ندارد.
برای شروع باید اول از همه معنای اصلی تفکر خلاق یا همان خلاقانه فکر کردن را متوجه شویم. تفکر خلاق روشی است برای دیدن مشکلات یا موقعیتها از دیدی تازه و پیشنهاد راهحلهای غیرمستقیمی که در نگاه اول ممکن است ناخوشایند به نظر برسند. برای استفاده از این روش هم با فرایند بدون ساختار مثل جلسات ایدهپردازی میتوان انجام شد هم با فرایند سازمانیافته ایی مانند تفکر جانبی.
حال سوالی که پیش میآید این است که تفکر خلاق چه مواقعی نیاز است؟ در یک کلام ، ما همیشه به خلاقانه فکر کردن نیازمندیم چرا که مغز ما بهطور طبیعی تمایل به انتخاب میانبرها دارد. وقتی که اطلاعاتی در ذهنمان داریم، مایلیم از آنها استفاده کنیم. این همان فرایند یادگیری است که مزیتهای زیادی دارد برای مثال، مجبور نمیشویم هر بار برای کتاب خواندن دوباره از ابتدا خواندن را بیاموزیم . اما یکی از معایب این فرایند یادگیری این است که ما دیگر درمورد کارهایی که مدام انجام میدهیم و چیزهایی که میبینیم یا میگوییم، فکر نمیکنیم. این یعنی فاجعه!
"درست فکر کنید و در هر شرایطی خلاقانه به دنبال راهحل باشید" در ادامه با بعضی از روش های چگونگی خلاقانه فکر کردن آشنا میشویم. اول از همه راجب نقشه ذهنی صحبت میکنیم ، این روش اولین بار توسط توسط تونی بوزان (Tony Buzan) مطرح شد . برای این تکنیک معمولا با یک کلمه واحد در مرکز شروع میکنیم و ایدهها و مفاهیم متصل به مرکز، از آن منشعب میشوند. این روش برای نمایش اطلاعات زیاد و بههمپیوسته، به طور کاملا فشرده مناسب و دقیق است.
"بهترین راه برای داشتن ایده خوب، داشتن ایدههای زیاد است." طوفان فکری از دیگر روش های خلاقانه فکر کردن است ، شکلگیری طوفان فکری مبتنی بر دیدگاه لینوس پائولینگ (Linus Pauling) است . لینوس دیدگاهی را مطرح کرد که میگوید:اغلب ایدهها خیلی خوب نیستند، بنابراین بهترین راه برای داشتن ایده خوب خلق ایدههای متعدد و در مرحله بعد، کنار گذاشتن ایدههای غیرعملی و نامناسب است.- حتی وقتی فکر میکنید که ایده خوبی پیدا کردهاید، به جستوجو ادامه بدهید بهندرت پیش میآید که اولین ایده بهترین باشد.
چطور در کارهای روزمره تفکر خلاق داشته باشید؟ "تعامل با هنر، تئاتر و موسیقی" برای لذتبردن از هنر در اوقات فراغت وقت بگذارید، به گستردهترکردن افق دیدتان کمک میکند و موجب دیدی تازه و شفاف میشود. "گسترش روابط اجتماعی، برای آشنایی با گروه های متنوع و گستردهتری از افراد" دیدار فعالانه با افراد جدید، بهویژه افراد مختلفی که مثل شما نیستند کمک میکند تا فرضیات خود را به چالش بکشید. بدون اینکه حتی متوجه رخدادن این اتفاق باشید، در ابعاد گستردهتری شروع به تفکر کرده و نگرشتان متفاوت خواهد شد.