طاعون چیست؟

بیماری طاعون که خیلی زیاد این روز ها راجبش می‌شنویم دقیقا چیه؟

طاعون یک بیماری عفونی بسیار جدی و کشنده است که توسط باکتری یرسینیا پستیس (Yersinia pestis) ایجاد می‌شود. این بیماری در درجه اول بیماری جوندگان (مانند موش‌ها) و کک‌های آن‌هاست و انسان به‌طور تصادفی به آن مبتلا می‌شود .

طاعون چیست و چگونه منتقل می‌شود؟ باکتری طاعون معمولاً در جمعیت جوندگان وحشی (موش، سنجاب، خرگوش و...) زندگی می‌کند. کک‌های آلوده ناقل اصلی انتقال هستند. وقتی ککی که روی یک جونده آلوده زندگی می‌کند، انسان را نیش می‌زند، باکتری وارد بدن او می‌شود. راه‌های دیگر انتقال عبارتند از: · تماس مستقیم: با مایعات بدن یا بافت‌های حیوان آلوده. · استنشاق: در طاعون ریوی (نوعی که ریه‌ها را درگیر می‌کند)، از طریق قطرات تنفسی فرد بیمار به فرد دیگر منتقل می‌شود .

طاعون از کجا شروع شد؟ پاسخ به این سؤال پیچیده است و بسته به اینکه درباره‌ی کدام «طاعون» صحبت می‌کنیم، متفاوت می‌شود. شواهد ژنتیکی جدید نشان می‌دهد که ریشه‌ی این باکتری بسیار قدیمی‌تر از پاندمی‌های تاریخی است.

منشأ باکتری: عصر برنز تحقیقات با استفاده از DNA باستانی نشان داده است که یرسینیا پستیس حداقل ۵۰۰۰ سال پیش در جمعیت‌های انسانی اوراسیا وجود داشته است. این باکتری باستانی عمدتاً از طریق تماس انسان با انسان (به شکل طاعون ریوی) منتشر می‌شد، نه از طریق کک. جهش‌های ژنتیکی که به باکتری اجازه داد در روده کک زنده بماند و توسط آن منتقل شود، احتمالاً حدود ۱۰۰۰ سال پیش از میلاد رخ داده است .

پاندمی‌های اصلی و منشأ آن‌ها سه پاندمی بزرگ طاعون در تاریخ ثبت شده است که هر کدام منشأ متفاوتی داشته‌اند: 1. طاعون ژوستینیان (قرن ۶ میلادی): احتمالاً از مصر (بندر پلوزیوم) شروع شد و به سراسر امپراتوری بیزانس گسترش یافت. شواهد جدیدتر نشان می‌دهد که منشأ این پاندمی نیز احتمالاً در آسیای مرکزی بوده است .

2. مرگ سیاه (قرن ۱۴ میلادی): مطالعات ژنومی جدید به‌طور دقیق منشأ این پاندمی را در آسیای مرکزی، به‌ویژه در منطقه‌ی دریاچه ایسیق‌کول (در قرقیزستان امروزی) ردیابی کرده‌اند. کتیبه‌های سنگ قبر در این منطقه نشان می‌دهد که در سال‌های ۱۳۳۸ و ۱۳۳۹ میلادی، اپیدمی طاعون باعث مرگ تعداد زیادی از مردم محلی شده است .

. پاندمی مدرن (قرن ۱۹ میلادی): این پاندمی از چین (استان یون‌نان) شروع شد و در سال ۱۸۹۴ به هنگ‌کنگ رسید و از آنجا از طریق کشتی‌های بخار به بنادر سراسر جهان، از جمله آمریکا و آفریقا، منتقل شد .