آشنایی با ۵ سیناپسید معروف؛ فرمانروایان پیش از دایناسور ها!

وقتی اسم موجودات ما قبل تاریخ می آید، بیشتر ما به دایناسور ها فکر می کنیم؛ اما ملیون ها سال قبل از دایناسور ها، گروهی به نام سیناپسید ها زندگی می کردند. در این مطلب با ۵ تا از معروف ترین آنها آشنا می شویم.

سیناپسید ها چه هستند (خلاصه)؟ سیناپسیدها گروهی از مهره‌داران هستند که حدود ۳۲۰ میلیون سال پیش، در اواخر دوره کربنیفر، روی زمین ظاهر شدند. این گروه شامل گونه‌های بسیار متنوعی از جانوران گوشت‌خوار و گیاه‌خوار بود و میلیون‌ها سال پیش از دایناسورها بر خشکی‌های زمین زندگی می‌کردند. امروزه همهٔ پستانداران، از جمله انسان، بازماندگان و اعضای زندهٔ این گروه به شمار می‌روند.

دیمترودون (Dimetrodon) دیمترودون (نام علمی: Dimetrodon) یک سرده منقرض‌شده از هم‌کمانان گوشت‌خوار درنده مربوط به دوره ی پرمین می‌باشد. از این سرده تا کنون گونه‌های متنوعی شناسایی‌ شده که بین ۲۹۵ تا ۲۷۲ میلیون سال قبل و پیش از پیدایش دایناسورها می‌زیسته‌اند. دیمترودون از اجداد پستانداران به شمار می‌آید و سنگواره‌های آن در آمریکای شمالی و اروپا به طور مشخص در کشورهای ایالات متحده آمریکا و آلمان کشف شده، یک کشف مهم از جای پای دیمترودون توسط جری مکدونالد در جنوب ایالت آمریکا کشف شده است. سرده دیمترودون در سال ۱۸۷۸ میلادی توسط دانشمند آمریکایی ادوارد درینکر، کوپه نام‌گذاری شد و معنی نام آن «دارای دو اندازه دندان» است.

استمنوسوکاس (Estemmenosuchus) Estemmenosuchus (به معنی "کروکودیل تاجدار") این جانور در دوره پرمین میانی ، ۲۶۷ ملیون سال پیش می زیسته است. نام دو گونه E. Mirabilis, E. Uralensis، احتمالا برای Estemmenosuchus استفاده می شده است. هر دو گونه (یاسیس-اورال) روسیه هستند. در حال حاضر، Estemmenosuchidae تنها جنس شناخته شده در خانواده Anoploschus است. دو estemmenosuchid دیگر در E. Uralensis، اکنون ماده های گونه Zopherosuchus در حالت کامل و ناقص کنار هم یافت شدند.

اینوسترانسویا (Inostrancevia) اینوسترانسویا (نام علمی: Inostrancevia) بزرگترین نوع شناخته شده منقرض شده از ددکمانان گوشت خوار و از خانواده زشت سیماسان است. گروهی از بستگان پستانداران که دندان های نیش و خنجر مانند داشته است. اینوسترانسویا مربوط به عصر ووچیاپینگین و دوره پرمین است که ۲۶۵ تا ۲۵۲.۳ ملیون سال پیش، در سرزمین های ماورای تاتارستان در روسیه می زیسته است. این جانور از روی چندین جمجمه و دو اسکلت تقریبا کامل شناسایی شده است.

لیتروسوروس (Lytrosaurus) لیستروسوروس(نام علمی: Lytrosaurus) یکی از شناخته‌شده‌ترین سیناپسیدهای گیاه‌خوار بود که در اواخر دوره پرمین و اوایل دوره تریاس، حدود ۲۵۲ تا ۲۴۷ میلیون سال پیش زندگی می‌کرد. بدنش تنومند، پاهایش کوتاه و منقارش شبیه لاک‌پشت بود. همچنین دو عاج کوتاه از فک بالایی‌اش بیرون زده بود. این جانور به دلیل توانایی بالایش در سازگاری با شرایط سخت، از انقراض بزرگ پایان دوره پرمین جان سالم به در برد و پس از آن به یکی از فراوان‌ترین جانوران خشکی تبدیل شد. فسیل‌های لیستروسوروس در قاره‌های مختلف، از جمله آفریقا، جنوبگان، هند و چین پیدا شده‌اند و به دانشمندان در درک جابه‌جایی قاره‌ها نیز کمک کرده‌اند.

موسکوپس (Moschops) موسکوپس (به یونانی به معنی "صورت گوساله") حدود ۲۶۴.۴ تا ۲۶۰ ملیون سال پیش در پرمین میانی، در آفریقای جنوبی زندگی می کرد. آنها گیاهخواران تنومندی بودند که وزنشان به ۴۰۰ کیلوگرم (۸۰۰ پوند) می رسید، از اینکه آنان مانند اسب آبی نیمه آبزی بوده اند یا خیر، مورد بحث بودا است. آنها سر های کوتاه و ضخیمی داشتند و تصور می شود اقراد رقیب از همان گونه در مسابقات سرکوبی می کردند.