چرا فیلم‌های «نولان» اینقدر پیچیده و جذاب هستند؟

امروز میخوایم ببینم چرا فیلمای کریستوفر نولان انقدر پیچیده و جذاب هستن پس بزن بریم

کریستوفر ادوارد نولان فیلم‌ساز بریتانیایی-آمریکایی است. او بابت ساخت بلاکباستر‌های هالیوودی با داستان‌گویی پیچیده مشهور است و فیلم‌سازی پیشتاز در سدهٔ بیست و یکم به‌شمار می‌رود. فیلم‌هایش بیش از ۶٫۶ میلیارد دلار در سطح جهانی فروش داشته و نام او در میان پرفروش‌ترین کارگردان‌ها قرار گرفته است. نولان دریافت‌کنندهٔ افتخارات گوناگونی شامل دو جایزهٔ اسکار، یک جایزهٔ گلدن گلوب و دو جایزهٔ فیلم بفتا بوده است. او در ۲۰۱۵ از سوی مجلهٔ تایم، یکی از ۱۰۰ شخص تأثیرگذار جهان نام گرفت و در سال ۲۰۲۴ به دریافت عنوان شوالیه مفتخر شد.

نولان وسواس عجیبی نسبت به مفهوم «زمان» دارد. او تقریباً هیچ‌وقت داستان‌هایش را خطی (از ابتدا به انتها) تعریف نمی‌کند. مثال: در ممنتو (Memento) داستان به صورت معکوس روایت می‌شود تا مخاطب حس گیجی شخصیت اصلی را درک کند. در تنت (Tenet) یا اینسپشن (Inception)، زمان به لایه‌های مختلف تقسیم می‌شود که همزمان با هم پیش می‌روند. این ساختار باعث می‌شود مخاطب برای درک داستان، مجبور باشد با تمرکز بالا فیلم را دنبال کند.

نولان برخلاف بسیاری از کارگردانان علمی-تخیلی، فقط روی تکنولوژی تمرکز نمی‌کند. او مفاهیم پیچیده فیزیک (مثل سیاه‌چاله‌ها، اتساع زمان یا مکانیک کوانتوم) را به یک «تراژدی انسانی» گره می‌زند. در اینترستلار (Interstellar)، پیچیدگی فیزیک در خدمتِ «رابطه پدر و دختری» است. این باعث می‌شود فیلم فقط یک معمای ذهنی نباشد، بلکه مخاطب را از نظر احساسی هم درگیر کند.

هر فیلم نولان قوانینی دارد که مخصوص همان فیلم است. مثلاً در پرستیژ (The Prestige)، قوانین شعبده‌بازی و در اینسپشن، قوانین خواب‌دیدن. او این قوانین را در ابتدای فیلم به شما یاد می‌دهد و سپس بر اساس همان قوانین، شما را غافلگیر می‌کند. این باعث می‌شود مخاطب احساس کند با یک «معما» روبروست که قابل حل است، نه یک داستان بی‌منطق.

نولان تا جای ممکن از استفاده از پرده سبز (CGI) خودداری می‌کند و به جای آن، دکورهای واقعی می‌سازد یا از تکنیک‌های میدانی استفاده می‌کند. چرخاندن یک راهرو برای سکانس مبارزه در اینسپشن یا منفجر کردن یک هواپیمای واقعی در تنت. این واقع‌گرایی فیزیکی باعث می‌شود صحنه‌های عجیب و غریب فیلم‌های او، «باورپذیرتر» و به تبع آن جذاب‌تر به نظر برسند.

فیلم‌های نولان مثل یک پازل هستند که قطعات آن در طول فیلم پخش شده‌اند. او به مخاطب اعتماد می‌کند؛ یعنی فرض را بر این می‌گذارد که مخاطب باهوش است. این چالش ذهنی، حس «پاداش» پس از فهمیدن داستان را برای تماشاگر ایجاد می‌کند و باعث می‌شود فیلم‌هایش ارزش چندین بار دیدن را داشته باشند.