آیینه های پنهان تو

آیینه‌های پنهان تو… می‌گویند آدم‌ها آینه یکدیگرند. ویژگی‌ای را در دیگران پیدا کن که از آن متنفر هستی، اما وقتی به درون خودت نگاه می‌کنی، با تعجب می‌بینی که ذره‌ای از آن در وجود خودت هم هست! آن ویژگی چیست؟

مفهوم اصلی: «سایه» چیست؟ ما همه یک «ماسک» یا صورت اجتماعی داریم. یعنی همان رفتاری که در جمع نشان می‌دهیم تا آدم‌های خوبی به نظر برسیم (مثلاً مهربان، آرام، یا باهوش). اما درون ما، بخش‌هایی وجود دارد که ما آن‌ها را دوست نداریم، از آن‌ها می‌ترسیم یا فکر می‌کنیم «بد» هستند. ما این بخش‌ها را در زیرزمین ذهنمان پنهان می‌کنیم. به این بخش‌های پنهان می‌گویند «سایه».

چرا ما از ویژگی‌های دیگران متنفر می‌شویم؟ کارل گوستاو یونگ(یکی از بزرگترین روان شناسان تاریخ)معتقد بود وقتی ما از یک ویژگی در یک نفر دیگر «به شدت» و بدون دلیل منطقی متنفر می‌شویم، در واقع داریم به «سایه» خودمان واکنش نشان می‌دهیم.

مثلا کسی که همیشه از آدم‌های «خودشیفته» و «خودنما» متنفر است، شاید در اعماق وجودش، خودش خیلی تشنه‌ی توجه و دیده شدن است، اما چون جامعه به او یاد داده که “خودنمایی بد است”، آن نیاز را سرکوب کرده و حالا هر کسی را که خودش می‌تواند باشد، با شدت مورد حمله قرار می‌دهد. یا کسی که از آدم‌های «تنبل» خیلی عصبانی می‌شود، ممکن است خودش در درونش بسیار خسته باشد و نیاز به استراحت داشته باشد، اما چون همیشه به خودش فشار می‌آورد که “باید همیشه کار کند”، دیدن تنبلی دیگران مثل یک ضربه به تمام اصول زندگی‌اش است.

پس این یعنی دقیقا: همان تصویری است که ما به جامعه نشان می‌دهیم. آن بخش از ما که می‌خواهد مودب، مهربان، توانمند و اجتماعی باشد. ما این ماسک را می‌سازیم تا در جامعه پذیرفته شویم.

ایا این سایه بد هست؟ سایه لزوماً بد نیست. سایه می‌تواند شامل توانمندی‌های پنهان هم باشد. مثلاً اگر کسی در کودکی به خاطر جسور بودن تنبیه شده باشد، جسارت او به سایه تبدیل می‌شود. او در ظاهر بسیار مطیع است، اما در درون، یک جنگجوی جسور دارد که از آن می‌ترسد.

پس به این شکل تعریف دقیق متنفر بودن یعنی: وقتی ما نمی‌توانیم با بخش‌های تاریک یا ضعیف خودمان روبرو شویم، ذهن ما از یک ترفند دفاعی استفاده می‌کند. مثال: من یک ویژگی دارم (مثلاً: حسادت). این ویژگی را دوست ندارم و آن را در خودم خاموش می‌کنم تا آدم خوبی باشم. وقتی یک نفر دیگر آن ویژگی (حسادت) را نشان می‌دهد، من به جای اینکه بگویم من هم کمی حسود هستم، به جای دیگری فریاد می‌زنم: چقدر این آدم حسود و پست است! در واقع، ما با حمله به آن ویژگی در دیگران، در حال تلاش برای دوری کردن از آن در خودمان هستیم. خشم ما نسبت به دیگران، در واقع یک هشدار از طرف ناخودآگاه ماست.