در کما چگونه می‌گذرد؟

تا حالا فکر کردی تو کما چه خبره؟ صداها رو میشنوی؟ خواب میبینی؟ یا فقط تاریکیه؟ بعضیا بعد از بیداری گفتن: صدای گریه خانوادم رو میشنیدم ولی نمیتونستم بگم زنده ام. علم چی میگه؟ مغز تو کما چه کار میکنه؟ این پست رو از دست نده.🫵🏻😼

همه ما درباره کما شنیده‌ایم. شاید فیلمی دیده‌ایم یا برای کسی در خانواده و اطرافیان پیش آمده. اما راستش را بخواهی، خیلی از ما نمی‌دانیم ته این سکوت طولانی چه می‌گذرد. آیا بیمار کما صدای ما را می‌شنود؟ آیا خواب می‌بیند؟ یا در یک خلاء تاریک و بی‌پایان گرفتار شده؟ توی این پست می‌خواهیم با هم سفری کوتاه به این دنیای مرموز داشته باشیم. از علمش می‌گوییم، از تجربه‌هایی که بعضی بیماران بعد از بیداری تعریف کرده‌اند، و از معجزه‌ای به نام بیداری. با ما باش🤸🏻‍♀️

تصور کن درون بدنت حبس شده‌ای. چشمانت بسته است، نمی‌توانی حرکت کنی، نمی‌توانی حرف بزنی، اما در درونت کاملاً آگاهی. صداها را می‌شنوی، اما هیچ راهی برای گفتن «من اینجام» نداری. این برای بسیاری از بیماران کما، واقعیتی است که تجربه می‌کنند.

پژوهش‌ها نشان می‌دهد که مغز بیماران کما همچنان می‌تواند صداهای محیط را پردازش کند. با استفاده از دستگاه الکتروانسفالوگرافی، دانشمندان فعالیت الکتریکی مغز این بیماران را اندازه‌گیری می‌کنند. جالب اینجاست که مغز برخی بیماران کما می‌تواند تفاوت بین صداهای مختلف را تشخیص دهد؛ توانایی‌ای که حتی می‌تواند پیش‌بینی کند کدام بیماران از کما بیدار می‌شوند. بیماری به نام آن، دو هفته در کما بود. او بعد از بیداری گفت: «در ابتدا همه چیز را می‌شنیدم، اما نمی‌توانستم چشم باز کنم. هنوز صدای پدرم را به یاد دارم که از دکتر پرسید "آیا دخترم فوت کرده؟" و من در ذهنم فریاد می‌زدم "بابا من اینجام!"» اما نکته مهم این است که شنیدن با درک کردن فرق دارد. پژوهشگران دانشگاه ترینیتی دوبلین دریافته‌اند که در حالت ناخودآگاهی، واکنش‌های مغز درهم می‌ریزد و بیماران ممکن است صداها را بشنوند اما نتوانند معنای آنها را درک کنند.

برخی بیماران پس از بیداری از کما از تجربیات شگفت‌انگیزی می‌گویند: دیدن نور سفید در انتهای تونل، حس شناور بودن بالای بدن، یا مرور تمام زندگی در یک چشم‌به‌هم‌زدن. دکتر استیون لوریس از دانشگاه لیژ بلژیک که سال‌ها روی این پدیده پژوهش کرده می‌گوید: «برخی بیماران از تجربه خروج از بدنشان گفتند، برخی از دیدن نوری درخشان یا عبور از تونل.» جالب اینکه این خاطرات حتی از خاطرات وقایع واقعی مثل عروسی یا تولد فرزند هم زنده‌تر و واقعی‌ترند.

پژوهشگران دانشگاه میشیگان فعالیت مغزی موش‌ها را در لحظه ایست قلبی ثبت کردند. نتیجه شگفت‌انگیز بود: بین ۱۲ تا ۳۰ ثانیه پس از توقف قلب، امواج گاما در مغز افزایش یافت؛ همان امواجی که با هوشیاری و رویا دیدن مرتبط هستند. توضیحات علمی دیگر عبارتند از: • کمبود اکسیژن باعث می‌شود ابتدا دید محیطی از بین برود و تنها دید مرکزی باقی بماند؛ یعنی همان «تونل» معروف • تحریک ناحیه گیجگاهی-آهیانه‌ای مغز می‌تواند حس «خروج از بدن» ایجاد کند. • مغز در لحظات پایانی ممکن است مواد توهم‌زای طبیعی مانند دی‌ام‌تی ترشح کند.

پژوهش‌ها نشان داده که بیماران کما می‌توانند صداهای آشنا را پردازش کنند. صدای عزیزان، موسیقی مورد علاقه، یا حتی صدای پرستاران ممکن است به نوعی در مغز ثبت شود. شاید به همین دلیل است که به خانواده‌ها توصیه می‌شود با بیمارشان صحبت کنند، حتی وقتی به نظر می‌رسد هیچ واکنشی ندارد. این صداها می‌توانند پلی باشند برای بازگشت به زندگی.