بانوان گمنام و تاثیرگذار در علم

درود❤️در این مطلب با چند دانشمند زن کمتر شناخته‌شده آشنا می‌شوید که با وجود تلاش‌ها و دستاوردهای علمی مهم، نامشان کمتر در تاریخ علم مطرح شده است. در ادامه نگاهی ساده و کوتاه به زندگی و دستاوردهای آن‌ها خواهیم داشت.

روزالین فرانکلین شیمیدان و پژوهشگر بریتانیایی بود که در اوایل دهه ۱۹۵۰ با استفاده از روش پراش پرتو ایکس، تصاویر دقیقی از مولکول DNA ثبت کرد. یکی از این تصاویر که به «عکس ۵۱» مشهور شد، نشان‌دهندهٔ ساختار مارپیچی DNA بود. داده‌های به‌دست‌آمده از پژوهش‌های او نقش مهمی در ارائهٔ مدل «مارپیچ دوگانه» توسط جیمز واتسون و فرانسیس کریک در سال ۱۹۵۳ داشت. با این حال، سهم علمی فرانکلین در آن زمان به‌طور کامل مورد توجه قرار نگرفت. امروزه پژوهشگران تاریخ علم، نقش او را در کشف ساختار DNA بسیار اساسی و هم‌تراز با دیگر دانشمندان این حوزه می‌دانند.

چین شیونگ وو فیزیکدان چینی–آمریکایی بود که در سال ۱۹۱۲ متولد شد. او برای ادامه تحصیل به آمریکا رفت و در دانشگاه کالیفرنیا برکلی دکترای فیزیک گرفت و روی فیزیک هسته‌ای و شکافت هسته‌ای تحقیق کرد. مهم‌ترین دستاورد او انجام آزمایشی در فیزیک ذرات بود که نشان داد در واپاشی بتا، تقارن فیزیکی حفظ نمی‌شود؛ کشفی که در توسعه نظریه‌های فیزیک نقش مهمی داشت. با اینکه پژوهش‌های او بسیار ارزشمند بود، جایزه نوبل به او تعلق نگرفت، اما امروزه از او به عنوان یکی از دانشمندان تأثیرگذار قرن بیستم یاد می‌شود.

هنریتا سوان لیویت ستاره‌شناسی بود که در رصدخانه هاروارد کار می‌کرد. او با بررسی عکس‌های ستارگان، هزاران ستاره متغیر را مطالعه کرد و حدود ۲۴۰۰ ستاره متغیر کشف کرد. مهم‌ترین کار او کشف رابطه‌ای به نام «دوره–درخشندگی» در ستاره‌های قیفاووسی بود. این رابطه نشان می‌داد هرچه زمان تغییر روشنایی یک ستاره بیشتر باشد، روشنایی واقعی آن هم بیشتر است. لیویت در سال ۱۹۱۲ با مطالعه ستاره‌های قیفاووسی در ابر ماژلانی کوچک نتایج خود را منتشر کرد. بعدها دانشمندانی مثل هارلو شیپلی از این کشف برای اندازه‌گیری فاصله کهکشان‌ها استفاده کردند. با وجود اهمیت بسیار زیاد پژوهش‌هایش، لیویت در زمان زندگی‌اش چندان مشهور نشد، اما امروز از او به عنوان یکی از دانشمندان تأثیرگذار در اخترشناسی یاد می‌شود.

آلیس بال شیمیدان آمریکایی بود که در اوایل قرن بیستم روی درمان بیماری جذام تحقیق می‌کرد. مهم‌ترین دستاورد او توسعهٔ روشی برای استخراج مادهٔ درمانی از روغن درخت کوا بود؛ ماده‌ای که به کاهش علائم جذام کمک می‌کرد و به نام «روش بال» شناخته شد. او در جوانی به تحقیقات پزشکی پرداخت و توانست راهی برای تزریق این ماده به بدن بیماران پیدا کند که نسبت به روش‌های قبلی مؤثرتر و کم‌عارضه‌تر بود. این کشف باعث بهبود شرایط درمان جذام در آن زمان شد. متأسفانه بال در سن بسیار جوانی درگذشت و فرصت انتشار کامل پژوهش‌هایش را پیدا نکرد، به همین دلیل کار مهم او مدت‌ها کمتر شناخته شد، اما امروزه از او به عنوان یکی از چهره‌های تأثیرگذار در تاریخ پزشکی یاد می‌شود.

نتی استیونز زیست‌شناس و ژنتیک‌دان آمریکایی بود که در اوایل قرن بیستم روی کروموزوم‌ها و وراثت مطالعه می‌کرد. او با بررسی سلول‌های حشرات نشان داد که تفاوت کروموزوم‌ها می‌تواند عامل تعیین جنسیت در برخی موجودات باشد و نقش کروموزوم Y را در این فرایند توضیح داد. کشف او کمک مهمی به پیشرفت علم ژنتیک و فهم بهتر وراثت کرد، زیرا نشان داد جنسیت فقط به عوامل محیطی وابسته نیست. با اینکه پژوهش‌های استیونز بسیار ارزشمند بود، در آن زمان کمتر مورد توجه قرار گرفت و شهرت علمی بیشتری به برخی همکارانش رسید. امروزه او به عنوان یکی از پیشگامان ژنتیک شناخته می‌شود.