سونامی چیست و چگونه به‌وجود می‌آید؟

سونامی یکی از حوادث طبیعی است. سونامی به لرزش شدید آب دریا گفته می‌شود که در پی زمین‌لرزه‌های زیر دریا پدید می‌آید. آبی که به لرزه درآمده به‌شکل موج‌های عظیم به کرانه‌ها رسیده و ویرانی به بار می‌آورَد. سونامی موقعی شروع می‌شود که حجم عظیمی از آب به‌سرعت مرتفع می‌شود.

سونامی چگونه به‌وجود می‌آید؟ سونامی موقعی شروع می‌شود که حجم عظیمی از آب به‌سرعت مرتفع می‌شود. این حرکتِ سریع می‌تواند در نتیجهٔ یک زلزلهٔ زیرآبی رخ دهد یا بر اثر لغزیدن صخره، یا یک انفجار آتشفشانی یا هر حادثهٔ دیگری که انرژی زیادی دارد ایجاد شود. همچنین برخلاف امواج معمولی، انرژی راننده سونامی نه روی سطح آب بلکه از میان آب حرکت می‌کند.

سرعت یک سونامی معمول که به خشکی نزدیک می‌شود تا ۵۰ کیلومتر در ساعت کاهش می‌یابد، و در مقابل ارتفاع آن تا ۳۰ متر بالای سطح دریا می‌رسد. با افزایش ارتفاع موج حین این فرآیند طول موج به شدت کاهش می‌یاید. سونامی به خصوص اگر بدون هشدار قبلی به ساحلی برخورد کند، تلفات بسیاری به بار می‌آورد، و خط ساحلی با خاک یکسان می‌کند و همه چیز را با خود به دریا می‌کشاند. منطقه‌ای که در معرض بیشترین خطر تخریب قرار دارند، نواحی در حد فاصل ۱٫۶ کیلومتری خط ساحلی، به خاطر طغیان آب و آوار پراکنده‌شده، و با ارتفاع کمتر از ۱۵ متر از سطح دریا به خاطر ارتفاع امواج ضربه‌زننده است.

بسیاری از مکان‌ها دارای یادبودهای مخصوص سونامی هستند. این مکان‌ها به‌ عنوان یک یادآوری از وقوع سونامی یا محلی برای ادای احترام قربانیان آن مورد استفاده قرا می‌گیرد. در ژاپن و کشورهای اطراف اقیانوس هند از این‌ گونه یادبودها وجود دارد. در کائولاکتایلند، «کشتی شماره ۸۱۳ پلیس» را خواهید یافت که به‌ عنوان یادبودی باقی‌مانده از نیروی دریایی این منطقه است. در هیکادوای سریلانکا، لاشه‌ قطاری وجود دارد که از سونامی سال ۲۰۰۴ به یادگار مانده است. طی این حادثه ۱۷۰۰ نفری که با قطار در حال سفر بودند، جان خود را از دست دادند. سونامی این قطار را به‌کلی واژگون کرد.

سونامی‌ها تو تاریخ زمین خیلی قدیمی هستند و دقیقاً نمی‌شه گفت «اولین بار» کی اتفاق افتاده، چون اقیانوس‌ها و زمین همیشه فعال بودن. اما از نظر ثبت‌شده و مستند، یکی از قدیمی‌ترین سونامی‌هایی که تاریخ‌نگاران بهش اشاره کردن، سونامی در یونان باستانه: سال ۱۶۵۰ قبل از میلاد: یک زلزله و سونامی بزرگ در جزایر یونان (به ویژه جزیره‌ی تِرا یا سانتورینی) رخ داده که خیلی شهرها و تمدن‌ها رو نابود کرده است. بعد از ان، سونامی‌های بسیاری در ژاپن و اقیانوس آرام ثبت شدند،زیرا ان منطقه بسیار زلزله‌خیز است. پس در اصل سونامی یک پدیده‌ی طبیعی با قدمت میلیون‌ها ساله است، اما اولین بار که مردم دقیق ثبت کرده‌اند و نوشتند، حدود ۳۵۰۰ سال پیش بوده است.