تئوری‌بازی‌ها.

معمولا به علم اقتصاد همچون علمی که شامل معادلات و نمودارهاست فکر میکنیم اما این تعریف کاملی نیست و باید شیوه رفتار انسان ها را نیز در نظر داشت، شیوه هایی که همیشه هم منطقی نیستند، یکی از ابزار های مورد استفاده در علم اقتصاد، تئوری بازی هاست.

قبل از شروع میخواستم بگم که به دلیل ملی بودن اینترنت و این قبیل مشکلات، به منابع زیادی دسترسی ندارم و از اون طرف نمیتونم از جایی عکس دانلود کنم پس عذر میخوام اگه عکس هر اسلاید قراره تکراری باشه. و اینکه درمورد "تئوری بازی ها" حرف های زیادی برای گفتن هست و سناریو های مختلفی داره و من بازم به دلیل محدود بودن اینترنت و دسترسی نداشتن به منابع خارجی از روی کتاب متن رو استخراج کردم بخاطر همین این مطلب قراره مختصر باشه.

نظریه‌‌ی بازی ها شاخه‌ای از ریاضیات کاربردی به حساب میاد، اما رویکرد و عملکرد خیلی متفاوتی نسبت به ریاضیات کاربردی‌ای که در علوم فیزیکی استفاده میشه داره، در علوم فیزیکی درواقع چیزی که مورد نیازه راهی‌ست که از طریق اون بشه اتفاقات دنیای غیر انسانی رو پیش بینی کرد. این حوزه توسط دو آمریکایی "جان فون نویمان" و "اسکار مولکنستر" در کتابشون "نظریه‌ی بازی‌ها و رفتار اقتصادی" در سال ۱۹۴۴ شروع شد.

- در این کتاب (نظریه بازی ها و رفتار اقتصادی)، اقتصاد با یک بازی مورد قیاس قرار گرفته و مقایسه شده. یک بازی که در اون بازیگران به دنبال حدس زدن حرکت طرف مقابل و پیش دستی در مقابل اون هستند‌. تئوری بازی ها از اون زمان در خیلی از حوزه ها از استراتژی نظامی گرفته تا سیاست حتی بیولوژی تکاملی مورد استفاده قرار گرفته. (درواقع در حوزه هایی که تصمیماتی که توسط شرکت کننده ها گرفته میشه بر نتیجه‌ی کار تاثیر داره). میشه گفت تئوری بازی ها یک‌جور هایی به علم احتمال مربوط میشه، ولی ورای نظریه‌ی احتمالات کلاسیک به شمار میاد چون که در اون روانشناسی عامل ها مثل نفع شخصی، چانه‌زنی و بلوف زدن در نظر گرفته میشه.

تمام این توضیحات بدون مثال و سناریو میتونه گیج کننده باشه‌. یکی از معروف ترین سناریو ها در نظریه ی بازی ها "معمای زندانی" نامیده میشه‌ در این معما دو نفر که باهم متهم به ارتکاب جرمی هستن به طور جداگانه بازجویی می‌شن. به هردو نفر گزینه های یکسانی داده میشه: اعتراف کنن و یا سکوت کنن. بهشون گفته میشه که اگر یکی اعتراف کنه و دیگری ساکت باقی بمونه، کسی که اعتراف کرده آزاد میشه و دیگری به ۱۰ سال حبس محکوم میشه، اگر هردو سکوت کنن هرکدوم به یک سال حبس محکوم میشن‌. و اگر هردو اعتراف کنن، هر کدوم پنج سال محکومیت پیدا می‌کنن.

از لحاظ ریاضی بهترین گزینه اینه که هردو ساکت بمونن، اما تئوری بازی ها بیان میکنه که خودخواهی انسان به گونه ای هست که هردو اعتراف می‌کنن، به این امید که آزاد بشن، به جای اینکه ساکت بمونن و این خطر که تنها کسی که ساکت مونده رو بپذیرن و در نهایت به حداکثر حبس محکوم بشن. به این نتیجه می‌رسیم که انتخاب بهینه، همیشه انتخاب بدیهی نیست. هرچند اگر این معما چند بار تکرار بشه، شرکت کنندگان می‌تونن همکاری باهم رو یاد بگیرن.