توضیح درباره ی گذشته ی تبریز
خط زمانی خط زمانی رویدادهای کلیدی تبریز پیشاتاریخ و باستان - حدود ۱۵۰۰ ق.م – ۳۵۰۰ سال پیش: قدیمیترین شواهد سکونت در محوطهٔ تبریز (گورستان عصر آهن و سفالهای مرتبط) نشان میدهد که منطقه از هزارهٔ دوم پیش از میلاد مسکون بوده است. - ۷۱۴ ق.م: تبریز در کتیبههای آشوری (سارگن دوم) بهعنوان یک جایگاه آباد و دارای بارو ذکر شده است. قرون میانه (اسلامی تا ایلخانان) - قرن ۸–۱۳ میلادی: آغاز ساخت بازار تاریخی تبریز و رشد تدریجی شهر بهعنوان مرکز تجاری منطقه. - اواخر قرن ۱۳ (حدود ۱۲۹۹): تبریز پایتخت ایلخانان شد و در زمان غازانخان و پس از آن به اوج شکوفایی علمی و فرهنگی رسید؛ مجموعههایی مانند ربع رشیدی بهعنوان مرکز علمی ساخته شدند. دورهٔ تیموریان تا صفویه - قرون ۱۴–۱۵: تبریز بارها میان حکومتهای منطقه (آققویونلو، قرهقویونلو) دستبهدست شد و در دورههایی پایتخت سیاسی بهشمار میرفت؛ ساخت بناهای مهم معماری در این دوره ادامه یافت. - اوایل سدهٔ ۱۶ (۱۵۰۱–۱۵۵۵): ظهور صفویه؛ تبریز در آغاز دورهٔ صفوی پایتخت بود اما بهتدریج پایتخت به قزوین و سپس اصفهان منتقل شد؛ درگیریها و اشغالهای متناوب با عثمانی نیز رخ داد. دوران قاجار، مشروطه و سدهٔ بیستم - اواخر قرن ۱۹ – اوایل قرن ۲۰: تبریز بهعنوان یکی از مراکز صنعتی و فکری ایران مطرح شد؛ نقش برجسته در انقلاب مشروطه و قیامهای محلی از جمله رهبریهای ستارخان و باقرخان از رویدادهای تعیینکننده است. - جنگ جهانی اول و پس از آن: تبریز صحنهٔ تحولات سیاسی و نظامی متعدد شد و در دورههای بعدی نیز تحولات اجتماعی و صنعتی ادامه یافت.
تبریز شهری باستانی و تأثیرگذار است؛ سکونت در منطقه از حدود ۳۵۰۰ سال پیش آغاز شده و این شهر در دورههای ایلخانی، صفوی و دوران مشروطه نقشهای کلیدی سیاسی، فرهنگی و تجاری ایفا کرده است. --- نکات حفاظتی و تهدیدها - تهدیدهای اصلی: زلزله، توسعهٔ شهری نامنظم، و خطر از دست رفتن بافت تاریخی از طریق نوسازی یا حفاریهای غیرمستند؛ نیاز به مرمت علمی و برنامهریزی شهری وجود دارد.
تبریز شهری با سابقهای بسیار کهن است؛ آثار باستانی نشان میدهد سکونت در این منطقه از هزاره دوم پیش از میلاد آغاز شده و در طول تاریخ بارها مرکز سیاسی، فرهنگی و تجاری مهمی در شمالغرب ایران بوده است. تبریز در شمالغرب ایران و مرکز استان آذربایجان شرقی قرار دارد و تاریخ مکتوب و باستانی آن به منابعی مانند کتیبههای آشوری و کاوشهای باستانشناسی بازمیگردد؛ این شهر در دورههای مختلف تاریخی بارها ویران و بازسازی شده و در دورههایی مانند حکومت ایلخانان و صفویان نقش پایتختی و تجاری مهمی داشته است. آثار، میراث و نکات مهم - مسجد کبود، بازار تاریخی تبریز و مجموعههای کاروانسراها از مهمترین آثار تاریخی شهر هستند که نشاندهنده جایگاه تجاری و فرهنگی تبریز در مسیر جادههای بازرگانیاند. - تبریز بهدلیل موقعیت جغرافیاییاش همواره محل تلاقی فرهنگها و زبانها بوده و زبان ترکی آذربایجانی در میان مردم منطقه رایج است.
دوران پیش از اسلام کاوشهای باستانشناسی در محوطههای اطراف تبریز، از جمله کشفیات مربوط به گورستانهای عصر آهن، نشان میدهد که سکونت در محل تبریز از حدود ۳۵۰۰ سال پیش وجود داشته و آثار سفالی و معماری مربوط به هزارههای دوم و اول قبل از میلاد یافت شده است؛ همچنین نخستین اشارههای مکتوب به منطقه در کتیبههای آشوری مانند سارگن دوم دیده میشود. دوران اسلامی و میانهعصر پس از ورود اسلام، تبریز در مسیر تحولات سیاسی منطقه قرار گرفت و در دورههای سلجوقیان، ایلخانان مغول و سپس حکومتهای محلی مانند جلایریان و آققویونلوها و صفویان، اهمیت خود را حفظ کرد. در دوره ایلخانان تبریز بهویژه در زمان غازانخان به اوج شکوفایی فرهنگی و سیاسی رسید و بهعنوان مرکز حکومتی و فرهنگی شناخته میشد؛ این جایگاه باعث شد تبریز به یکی از مراکز تبادل فرهنگی و تجاری بین شرق و غرب تبدیل شود. دوران مدرن و نقش در تحولات معاصر در دو قرن اخیر، تبریز نقش کلیدی در تحولات اجتماعی و سیاسی ایران ایفا کرده است؛ از جمله مشارکت فعال در انقلاب مشروطه، قیامهای محلی مانند قیام ستارخان و باقرخان، و جنبشهای ملی و محلی در دوره قاجار و پهلوی. همچنین تبریز بهتدریج به یکی از مراکز صنعتی و اقتصادی مهم ایران تبدیل شد و میراث تاریخی آن همراه با توسعه شهری، هویت فرهنگی منطقه را شکل داده است.
🎻 
