تاریخچه تست هوش

◉مفهوم اولیه “هوش” واژه‌ی «هوش» از ریشه‌ی لاتینی intelligere به معنای «درک کردن» یا «تشخیص دادن» آمده است. در قرن نوزدهم و پیش از آن، فلاسفه و روان‌شناسانی چون ارسطو، گالتون، و لک، هوش را به عنوان توانایی شناخت، حافظه و استدلال بررسی می‌کردند؛ اما هنوز معیاری برای اندازه‌گیری کمی آن وجود نداشت.

1. نخستین تلاش‌ها برای سنجش هوش ◉فرانسیس گالتون (Francis Galton)گالتون، پسرعموی داروین، نخستین کسی بود که تلاش کرد هوش انسان را به صورت علمی اندازه‌گیری کند.او در دهه‌ی 1880 ابزارهایی برای سنجش واکنش‌پذیری، احساسات و سرعت پردازش طراحی کرد.هرچند روش‌های او ابتدایی و فیزیولوژیکی بودند و هوش واقعی را نشان نمی‌دادند، اما شروعی برای روان‌سنجی (Psychometrics) محسوب می‌شوند.

2. آزمون بینه-سیمون (Binet–Simon Scale) ◉آلفرد بینه و تئودور سیمون (فرانسه، 1905)نقطه‌ی عطف در تاریخ تست هوش.آن‌ها برای وزارت آموزش فرانسه آزمونی طراحی کردند تا کودکان دارای مشکلات یادگیری شناسایی شوند. ↻هدف: سنجش “سن عقلی” کودک (Mental Age) ↻روش: مجموعه‌ای از سوالات شناختی، حافظه، و حل مسئله ↻نتیجه: پایه‌گذار اولین تست استاندارد هوش

3. نسخه‌های آمریکایی و تولد “IQ” ◉لوئیس ترمن (Lewis Terman) در آمریکا، 1916 نسخه‌ی بینه را اصلاح کرد و با نام “Stanford–Binet Intelligence Scale” منتشر نمود. او برای اولین بار فرمول زیر را برای محاسبه‌ی “IQ” پیشنهاد داد: IQ= Chronological Age÷Mental Age ×100 به این ترتیب میانگین هوش افراد به عدد 100 نزدیک می‌شد، و انحراف معیار مشخصی (معمولاً 15) برای معیارسازی وضع گردید.

4. آزمون‌های ارتش و گسترش صنعتی در جنگ جهانی اول، استفاده از تست‌های گروهی Army Alpha و Army Beta گسترده شد تا سطح درک سربازان در انتخاب نقش‌ها سنجیده شود. پس از آن، شرکت‌ها و مؤسسات آموزشی از تست‌های هوش برای استخدام، آموزش و غربال‌گری استفاده کردند.

5. ظهور نظریه‌های چندبعدی هوش جرقه تغییر از “هوش واحد” به “هوش چندگانه” در نیمه دوم قرن بیستم زده شد: ◉چارلز اسپیرمن (Charles Spearman) نظریه‌ی “عامل عمومیِ هوش” (Factor g): معتقد بود تمام عملکردهای ذهنی تحت تأثیر یک مؤلفه‌ی هوش عمومی‌اند. ◉ریموند کتل (Raymond Cattell) هوش را به دو نوع تقسیم کرد: ↻Fluid Intelligence: هوش سیال یا توانایی حل مسئله جدید ↻Crystallized Intelligence: هوش متبلور یا دانش و تجربه‌ی انباشته‌شده ◉هاوارد گاردنر (Howard Gardner) نظریه‌ی هوش‌های چندگانه (Multiple Intelligences) شامل زبانی، منطقی، موسیقایی، فضایی، اجتماعی و غیره. تأکیدی بر تفاوت توانایی‌ها، نه یک عدد واحد.

6. نقدها و چالش‌ها ◉سوگیری فرهنگی در سوال‌ها (Culture bias) ◉تفاوت‌های اقتصادی و آموزشی که بر عملکرد تأثیر می‌گذارند ◉نادیده گرفتن هوش هیجانی و اجتماعی ◉سوء‌استفاده از تست‌های هوش در نژادپرستی و تبعیض (مثلاً در اوایل قرن بیستم در آمریکا)

7. تحولات مدرن امروزه تست‌های هوش توسط شرکت‌هایی مثل Wechsler، Cattell، و Raven توسعه یافته‌اند. نمونه‌های معروف: WAIS-IV (Wechsler Adult Intelligence Scale) WISC-V (Wechsler Intelligence Scale for Children) Raven’s Progressive Matrices (تستی غیرکلامی برای سنجش هوش انتزاعی) در عصر دیجیتال، تست‌های هوش اکنون به صورت آنلاین، تطبیقی و هوش‌مصنوعی‌محور اجرا می‌شوند؛ تمرکز بیشتر بر درک، حافظه کاری، پردازش دیداری، و خلاقیت شناختی است، نه فقط عدد IQ.