اختلال جامعه گریزی چیست ؟

مردم گریزی نوعی اختلال روانی است که مشخصه‌ی آن ترس ناتوان کننده و شدید از قرار گرفتن موقعیت‌های اجتماعی است. این اختلال با عناوین جمع هراسی یا فوبیای اجتماعی (Social phobia) هم شناخته می‌شود. مردم گریزی در واقع نوعی فوبیا یا هراس شدید است.

در بیماران دارای اختلال شخصیت مردم گریزی حساسیت مفرطی به طرد دیده می شود که ممکن است باعث گوشه گیری و انزوای آنها از جامعه گردد. هر چند این افراد خجالتی هستند، غیرمعاشرتی نیستند و حتی تمایل فراوانی به داشتن رابطه با دیگران دارند ولی دلشان می خواهد که دیگران تضمینهای بسیار محکم و غیرمعمولی به آنها بدهند مبنی براینکه بدون هیچ گونه خرده گیری و انتقادی آنها را می پذیرند. حساسیت مفرط به طرد شدن از سوی دیگران، خصیصه بالینی محوری اختلال شخصیت مردم گریز است و صفت شخصیتی عمده آنها کمرویی است. مبتلایان از گرمی و امنیت موجود در روابط انسانی خوششان می آید، منتها پرهیز و گریز خود را از ایجاد رابطه با دیگران، با ترس از طرد شدن، توجیه می کنند. وقتی با کسی صحبت می کنند، قاطعیت و اعتماد به نفس در آنها دیده نمی شود و با تواضع و شکست نفسی حرف می زنند. از سخنرانی در جمع یا تقاضا کردن از دیگران می ترسند، چون به طرد بسیار حساس اند. خیلی وقتها ممکن است اظهار نظرهای دیگران را طوری تفسیر کنند که گویی تحقیر یا توهینی به آنها بوده است. وقتی از کسی تقاضایی می کنند و جواب رد می شنوند، از دیگران کناره می جویند و احساس رنجش و آزردگی به آنها دست می دهد. این بیماران در محیط کار اغلب به مشاغل حاشیه ای روی می آورند. پیشرفت چندانی در کار خود نمی کنند و به دنبال اقتدار بیشتری هم نمی روند. آدمهای کمرویی به نظر می رسند که می خواهند همه از دستشان راضی باشند. عموماً تمایلی به ایجاد رابطه با دیگران ندارند مگر آنکه تضمین بسیار مطمئن و غیرمعمولی به آنها داده شود که بی هیچ خرده گیری و انتقادی پذیرفته می شوند. درنتیجه اغلب هیچ دوست صمیمی یا قابل اعتمادی ندارند.

علل مردم گریزی : مانند تمام ترس‌های دیگر، این نوع ترس نیز می‌تواند به علت تجربیات دلخراش گذشته باشد. از آنجا که این نوع هراس، ترس پیچیده‌تری است، عنوان می‌شود که دلیل آن می‌تواند ژنتیک و وراثت باشد. اگر فردی قربانی خشونت فیزیکی و یا متحمل سوء استفاده‌ی روانی، احساسی و زورگویی باشد، به احتمال زیاد دچار این نوع هراس می‌شود. برخی بیماری‌های عصبی و روانی علل دیگر این ترس می‌باشند. برای مثال، افراد مبتلا به اوتیسم تنهایی را ترجیح می‌دهند. با این حال، اگر این عارضه با حد متعادل تنهایی و آموزش اجتماعی درمان نشود، این احتمال وجود دارد که به ترس از مردم تبدیل شود. افراد مبتلا به اختلالاتی که موجب به وجود آمدن پارانویا (کژپنداری)، اسکیزوفرنی، اختلال اسکیزوافکتیو و یا اختلال دو قطبی می‌شوند در معرض خطر بالای ابتلا به مردم گریزی می‌باشند. داشتن تجربه‌ی به شدت منفی در گذشته‌ی افراد نیز یکی از علل مردم گریزی است. و در برخی دیگر علت خاصی برای این نوع ترس وجود ندارد. این عارضه می‌تواند در هر زمان و به هر دلیلی ایجاد شود. اما نکته‌ی مثبت این است که نیازی به ریشه‌یابی علت آن برای درمان این عارضه ندارید.

علائم و نشانه‌ها اگر چه بزرگسالان از این واقعیت کاملاً آگاهی دارند که ترسشان غیرمعقول بوده و مردم واقعاً خطرناک نیستند، اما حتی فکر کردن در مورد روبرو شدن با افراد باعث بروز اضطراب می‌شود. بدترین قسمت این است که اغلب این علائم آنقدر شدید هستند که بیمار قادر نیست از مصاحبت و بودن با افرادی که دوست دارد یا به آنها اعتماد دارد، لذت برده یا به آرامش برسد. در اسلاید بعد علائم و نشانه‌هایی را که یک شخص مردم گریز تجربه می‌کند، آورده شده است.

حالت تهوع کمرویی تنگی نفس سرگیجه تپش قلب ناآرامی حمله وحشت ترس از مرگ سرخ شدن غیر ضروری در اثر خجالت تعریق بیش از حد احساس نیاز به فرار اجتناب از موقعیت‌های اجتماعی فرم آسیب‌شناختی کمرویی ترس از زل زدن دیگران به او دست دادن جنون یا سردرگمی حس جدا شدن از واقعیت حتی برخی افراد سعی می‌کنند بدلیل ترسشان از ارتباط با دیگران اجتناب ورزند. فکر می‌کنند که دیگران در حال قضاوت در مورد ظاهر و میزان هوششان هستند.

مواجهه درمانی Exposure Therapy : این نوع درمان فرمی از درمان شناختی ـ رفتاری است و اولین و مهمترین درمانی است که توسط یک روانپزشک مورد استفاده قرار می‌گیرد. این درمان شامل پنج مرحله است، در مرحله اول روانپزشک در مورد گذشته‌ی بیمار از او سئوالاتی می‌پرسد و سعی می‌کند دلیل اصلی اضطراب او را با دقت معلوم سازد. در مرحله دوم، او درمان‌هایی را در نظر می‌گیرد. در مرحله سوم، روانپزشک با بیمار در ایجاد لیستی از موقعیتهای استرس‌زا، سخت‌تر از گذشته کار خواهد کرد. مرحله چهارم، بیمار با اولین ترس در لیست خود آشنا می‌شود. در مرحله آخر، فرد مردم گریز به تدریج احساس راحتی کرده و با کار بر روی ادامه لیست تهیه شده، احساس وحشتش کاهش می‌یابد.